Informacije vezane pre svega za odgovore na postavljena pitanja korisnika NTRUS a koja su u vezi sa imovinom, vlasništvom, akcionarstvom...

Imovinsko pravni odnosi su deo našeg pozitivnog prava sa kojim se naši građani najčešće sreću u svakodnevnom životu.

Ova oblast prava regulisana je širokim spektrom zakona i podzakonskih akata. Pravilna primena ovih propisa doprinosi pravnoj sigurnosti građana dok naprotiv pogrešna primena ili neprimenjivanje propisa dovodi do gubitka poverenja u organe drzave.

Imovina može biti materijalna stvar ili pravo a rešavanje o imovini povereno je državnim organima, sudu ili organima uprave. Postupak kojim se određeno pravo stiče ili ograničava delimično ili u celosti, pred državnim organima je strogo formalan.

Osnovni zakoni poznati većini građana kojima se regulišu imovinski odnosi jesu Zakon o obligacionim odnosima i Zakon o osnovama svojinsko pravnih odnosa. Navedeni zakoni regulisu svojinu kao najširu vlast na stvari, njena ograničenja, gubitak, načine sticanja, te obaveze nastale povodom i u vezi svojine.

Zakon o obligacionim odnosima kao najobuhvatniji zakonski akt naseg građanskog prava regulise i ugovorno pravo imenovanih ugovora navedenih u zakonskom tekstu, institute obligacionog (obaveznog) prava, načine nastanka obaveza za naknadu štete i dr.

Zakon o osnovama svojinsko pravnih odnosa reguliše načine sticanja i prestanka svojine, državine kao užeg prava od svojine, hipoteke kao garancije svojom nepokretnom imovinom, ili zalogom kao garancijom svojom pokretnom imovinom, službenošću kao načinom da se koristi tuđa nepokretnost da bi se imao pristup svojoj nepokretnosti. Rešavanje po gore navedenim zakonima spada u nadležnost redovnih sudova ili opstinskih organa uprave u zavisnosti od konkretnog instituta.

Ipak gore navedeni zakoni nisu ono što usko specijalizovani advokati nazivaju imovinskim pravom. Imovinsko pravo uglavnom se primenjuje pred organima uprave opštinskim ili gradskim kao drugostepenim organima ponekad i pred republičkim kao drugostepenim.

Pri svim opštinama i u Gradu Beogradu postoje specijalizovane službe za Imovinsko-pravne poslove. U svom radu ove službe najčešće barataju sa sledećim zakonskim propisima:

Postupak sprovode po Zakonu o opštem upravnom postupku.

Jedan od najčešćih postupaka koji se vodi pred Imovinsko pravnom službom je postupak izuzimanja zemljišta kao i postupak eksproprijacije odnosno stavljanje van snage rešenja o izuzimanju i postupak deeksproprijacije. Izuzimanje je postupak oduzimanja prava korišćenja od fizičkog lica kao korisnika gradskog građevinskog zemljišta a eksproprijacija je oduzimanje uz nadoknadu nepokretnosti koje se nalaze na zemljištu. Nepokretnosti mogu biti kuće, pomoćni objekti, i dr. Postupak za poništaj rešenja o izuzimanju kao i za deeksproprijaciju podnosi zainteresovano fizičko lice u zakonom određenim rokovima.

Zakon o odrzavanju stambenih zgrada reguliše imovinsko pravne odnose u stambenoj zgradi koja po ovom Zakonu ima svojstvo pravnog lica te sva prava i obaveze koje iz toga proizilaze. Ovaj Zakon ima primenu u postupku pretvaranja zajedničkih prostorija u stambeni ili poslovni proctor ili nadziđivanju ravnog krova na stambenoj zgradi. Primena je kod opštinskog ili gradskog organa uprave nadleznog za građevinske poslove. Ovaj Zakon je od svog donošenja 1995. godine imao široku primenu u urbanom delu Beograda jer je Ugovor o Ustupanju zajedničkih prostorija uz nadoknadu ili bez nje bio pravni osnov za sticanje rešenja Odobrenja za gradnju.

Zakon o imovini RS je akt koji se primenjuje pred opštinskim organima uprave u manjoj meri a više pred Direkcijom za imovinu RS koja u saradnji sa Ministarstvom finansija RS daje predloge Vladi RS o otuđenju imovine RS ili sticanju nove imovine. Ova Direkcija od 2006. godine rešava zahteve fizičkih lica za vraćanje imovine koja je bila oduzeta njihovom pravnim sledbenicima revolucionarnim zakonima nakon 1945.godine.

Postupak po Zakonu o drzavnom premeru i katastru RS sprovodi se pred Gradskim geodestkim zavodom u Beogradu a tiče se formiranja parcela, građevinskih i katastarskih kao i upisa prava na njima. U postupku novog ustrojstva prava na nepokretnostima i upisa istih cilj je da svi podaci iz zemljišnih knjiga budu sprovedeni u katastar nepokretnosti te da katastar u celosti zameni zemljišne knjige. Postupak pred Gradskim geodetskim zavodom se takođe sprovodi u smislu pravila Zakona o opstem upravnom postupku. Postupak se završava donošenjem rešenja a o žalbi nezadovoljne strane ukoliko je u pitanju dvostranački postupak rešava Republički geodetski zavod kao drugostepeni organ.

Ipak najvažniji zakon koji regulise ovu oblast je Zakon o planiranju i izgradnji RS donet 2003. godine koji sadrži elemente regulacije propisa građenja kao i elemente koji regulišu pravo korišćenja na gradskom građevinskom zemljištu.

Najveći deo Zakona reguliše uslove za dobijanje rešenja-odobrenja za izgradnju, način dobijanja upotrebne dozvole, postupak protiv bespravnih graditelja, nadležnost građevinske inspekcije, te način dobijanja građevinskog zemljišta u zakup u režimu gradskog građevinskog zemljišta. Jedan deo Zakona sadrži i postupak donošenja planskog akta za koji su nadležni organi uprave za poslove urbanizma..

Najviše primenjivan član navedenog Zakona je cl.84. po kome opštinski organi uprave nadležni za imovinsko pravne odnose donose rešenja koja po svojoj pravosnažnosti predstavljaju sastavni deo Ugovora o prometu gradskog građevinskog zemljišta koje do donošenja Zakona nije bilo moguće. Pravnici smatraju da je to “denacionalizacija na mala vrata”, odnosno mogućnost da se proda zemljište koje je bilo van prometa i to teretnim pravnim poslom (kupoprodajom). Navedeno rešenje donosi se samo po zahtevu stranke, organ ima obavezu da o istom reši u roku od 30 dana od dana dostavljanja potpunog zahteva. Postupak je dvostepen i omogućava nezadovoljnoj strani pravo žalbe.

Na osnovu ovog kratkog osvrta mozemo utvrditi u kojoj meri je imovinsko pravo najživotnije od svih grana prava koja nas okružuju jer u procesu jos veće urbanizacije Beograda i uvećanog inteziteta stambene izgradnje kako individualne tako i kolektivne najveći deo naših sugrađana se svakodnevno susreće sa navedenim Zakonima u pokušaju da ili reši svoje stambeno pitanje ili ostvari zaradu zidajuci po Beogradu.

Ovaj kratak podsetnik treba samo da ukaze sta predstavlja oblast imovinsko pravnih odnosa kao i da je za pravilno postupanje u svim nabrojanim postupcima neophodno dobro uporedno poznavanje svih nabrojanih zakona kao i velikog broja podzakonskih akata radi ostvarenja svojih prava.

Advokat Goran Mitrovic